De kerkenkaart vormt een onderdeel van het onderzoek naar Nederlandse kerkgebouwen, uitgevoerd door Herman Wesselink aan de Vrije Universiteit. Alle bekende kerken (bestaande en afgebroken) uit de periode 1800-1970 staan op de kaart. De kaart is een visualisatie van de door Wesselink in de periode 2013-2017 verzamelde gegevens, gedurende de looptijd van het onderzoek. Dit onderzoek heeft geleid tot de dissertatie Een sterke toren in het midden der stad. Verleden, heden en toekomst van bedreigde Nederlandse kerkgebouwen [link]. Momenteel wordt de kaart uitgebreid met de kerken van voor 1800 en na 1970.
De kerkenkaart was oorspronkelijk onderdeel van VU Geoplaza, opgeheven in 2026. Er wordt op dit moment gezocht naar een nieuw permanent onderkomen voor dit project.
Heeft u vragen, opmerkingen of aanvullende informatie? Stuur dan een email.
Open de kaart in een eigen venster
Bij het samenstellen van de Kerkenkaart is gepoogd om inzicht te krijgen in het juiste aantal kerkgebouwen van alle christelijke kerkgenootschappen in Nederland, die zijn gebouwd in de periode 1800-1970. De werkwijze verschilt met die van Sonneveld: hij heeft niet alleen het religieuze gebouw maar ook de religieuze gemeenschap(pen) die ervan gebruik hebben gemaakt meegeteld in zijn index. In de hier besproken kaart worden alleen kerkgebouwen geteld. Dit betreffen kerkgebouwen en voormalige kerkgebouwen uit de periode 1800-1970 die op het moment van het invoeren in de database - als gebouw - nog bestaan. De kerkenkaart is tot op heden in ontwikkeling en kan in de toekomst worden aangevuld met gegevens van bijvoorbeeld kerkgebouwen van vóór 1800 of van gebouwen van de niet-christelijke geloofsgemeenschappen.
Maurice de
Kleijn
Ontwikkeling
datastructuur
SPINlab
Mark
Opmeer
Ontwikkeling
datastructuur
SPINlab
Xander
Wilke
Ontwikkeling
datastructuur
SPINlab
drs. Lida
Ruitinga
Conservator
Kaarten en Atlassen
UBVU
Peter
Vos
Visualisatie
VU IT voor Onderzoek
De totstandkoming van het onderzoek en de kerkenkaart werden in belangrijke mate financieel gesteund door Stichting Kerkenland en het Zadelhoff Fonds.
Het beginscherm van de kerkenkaart toont de ruimtelijke spreiding van de kerkgebouwen in combinatie met de denominatie. De UB, met name de Kaartenverzameling beschikt over cartografische bronnen rond dit thema. Hieronder staat een selectie weergegeven van deze bronnen. Kaarten, plattegronden, grafieken en diagrammen met betrekking tot kerken, kerkelijke denominaties etc. maken vaak deel uit van atlassen met een bredere, algemene context. Daarom wordt in dit overzicht rechtstreeks verwezen naar de themakaarten in deze atlassen met de bijbehorende pagina’s. Vermeldingen betreffen voornamelijk de periode van het promotie-onderzoek.
Een overzicht van kaarttitels, atlassen en cartografische literatuur die uitsluitend het (Nederlands) Protestantisme betreffen is te vinden op de site van het HDC onder online informatie.
Alcarta
Wereldatlas
Auteur(s): Maarten
Boddaert
Uitgever:
Amersfoort: Thieme
Meulenhoff,
2018
UB-code:
UB LK.12101gk:
000
- Voortgezet
onderwijs naar denominatie
(p.42)
-
Godsdiensten en
onkerkelijken (p.42)
De
Bosatlas van
Amsterdam
Auteur(s):
Eelco
Beukers
Uitgever:
Groningen:
Noordhoff Atlasproducties,
2015
UB-code:
UB LK.12056gk:
162.s
Levensbeschouwing
-
Inleiding
(p.146,147)
Levensbeschouwing;
Protestanten
-
Traditioneel
protestants-christelijke
kerken (p.148)
-
Gereformeerde kerken tot
1795 (p.148)
-
Noorderkerk
(p.149)
-
Protestantse Kerk Amsterdam
(p.149)
- Bekende
Amsterdamse dominees
(p.149)
Levensbeschouwing;
Katholieken
-
Katholieke kerken en
parochies (p.150)
-
Katholiek Noord-Holland
(p.150)
- Stille
Omgang (p.151)
-
Bekende Amsterdamse
katholieken
(p.151)
-
Sint-Nicolaaskerk
(p.151)
-
Oude Kerk
(p.152,153)
Levensbeschouwing;
Onkerkelijkheid
-
Afgebroken kerken en kerken
met een nieuwe bestemming
(p.158)
-
Zorginstellingen met een
religieuze oorsprong
(p.159)
- Gelovigen
in Amsterdam
(p.159)
-
Onkerkelijkheid in
Noord-Holland
(p.159)
- Teruggang
van het katholicisme
(p.159)
De
Bosatlas van de
Geschiedenis van
Nederland
Auteur(s):
-
Uitgever:
Groningen:
Noordhoff Atlasproducties,
2011
UB-code:
UB LK.11933gk: 162,
HN.45431.h: D.
0072
Merovingen
en Karolingen, 400-950;
Kerstening
-
Kerkelijke indeling in 8e
eeuw (p.
80)
Bestand en
vrede, 1609-1648;
Amsterdam: een overvolle
stad
-
Religieuze instellingen
(p.233)
Bestand
en vrede, 1609-1648;
Religieuze
verscheidenheid
-
Richtingen in het Nederlands
Christendom in de
17e eeuw
(p.234)
-
Ontwikkeling van de
katholieke bevolking in
steden boven de grote
rivieren (p.234)
-
Christelijke minderheden,
circa 1650
(p.235)
De
Republiek: soevereine
staat, 1648-1780;
Protestanten en
katholieken
-
Protestanten en katholieken
(p.270)
- De Nieuwe
Kerk te Den Haag, 1649-1656
(p.270)
- Invoering
van de Gregoriaanse kalender
(p.270)
- Nieuwe
protestantse kerkgebouwen
(p.271)
- Nieuwe
protestantse kerken in
Amsterdam
(p.271)
De
Republiek: soevereine
staat, 1648-1780; De
opvang van
hugenoten
-
De hugenoten in Frankrijk
(p. 272)
-
Vluchtroutes van hugenoten
(P.272)
- Waalse kerken
(p.273)
-
Hugenootvluchtelingen in
Amsterdam (p.273)
-
Oude Waalse Kerk te
Amsterdam, plattegrond
(p.273)
- Hugenoten
in Amsterdam rond 1700
(p.273)
Van
republiek tot
koninkrijk, 1780-1840;
religie: oplopende
spanningen
-
Rooms-Katholieken
(p.318)
-
Hervormden
(p.318)
-
Doopsgezinden
(p.318)
- Gelovigen
in enkele steden
(p.318)
-
Lutheranen
(p.319)
-
Remonstranten
(p.319)
- Joden
(p.319)
-
Afgescheiden gemeenten in
1835 en 1836
(p.319)
Naar en
nationale identiteit,
1840-1914;
Religie
-
Aanhangers van de
Nederduitsch Gereformeerde
Kerken (dolerenden)
(p.358)
-
Organisatie van de
Nederlands-hervormde kerk
(p.358)
- Joden,
Israëlieten
(p.358)
-
Organisatie van de
rooms-katholieke kerk
(p.359)
-
Rooms-katholieken
(p.359)
-
Onkerkelijken
(p.359)
Eerste
Wereldoorlog en
interbellum, 1914-1940;
Religie: gesloten
gelederen
-
Godsdienstige differentiatie
rond 1920 en: Bevolking naar
kerkelijke gezindte
(p.408)
-
Rooms-katholieken
(p.408)
-
Gereformeerden
(p.408)
-
Lutheranen
(p.408)
-
Doopsgezinden
(p.408)
-
Remonstranten
(p.408)
-
Vrijzinnig-hervormden
(p.409)
-
Ethisch-hervormden
(p.409)
-
Confessioneel hervormden
(p.409)
-
Gereformeerd-hervormden
(p.409)
- Joden
(p.409)
-
Onkerkelijken
(p.409)
Hedendaagse
geschiedenis, vanaf
1960; Religie:
ontkerkelijking
-
Religieus Nederland in 1971
(p.548)
- Het
protestants-christelijke
landschap, 1830-2010
(p.548)
-
Kerkelijkheid en
onkerkelijkheid
(p.549)
- Aantal
gelovigen naar
geloofsovertuiging in 1900
en 2004 (p.549)
-
Ontwikkeling kerkelijke
gezindte (p.549)
De
Bosatlas van het
Cultureel
Erfgoed
Auteur(s):
Eelco
Beukers
Uitgever:
Groningen:
Noordhoff,
2014
UB-code:
UB LK.12023gk:
162
Levensbeschouwing;
Middeleeuwse
kerken
-
Sint-Janskathedraal in
’s-Hertogenbosch
(p.234)
-
Bouwstijlen: Romaans,
Gotisch (p.234)
-
Rijksmonumentale kerken,
kerktorens naar bouwstijl:
Dongeradeel; Nederland
(p.235)
Levensbeschouwing;
Kerken vanaf de
reformatie
-
Koepelkerk in Willemstad
(p.236)
- Groote of
Nieuwe kerk in Maassluis
(Het Woord centraal)
(p.236)
- Een
katholieke kerk wordt
protestants: de grote of
Sint-Bavokerk in Haarlem
(p.236)
- Kerken
van na de Reformatie;
Rijksmonumentale kerken naar
geloofsgemeenschap:
West-Friesland; Nederland
(p.237)
Levensbeschouwing;
Duizend jaar
kerkenbouw
-
Onze Lieve Vrouw “Sterre der
Zee” Maastricht
(p.238)
-
Schuilkerk Zaandam
(p.238)
-
Westerkerk Amsterdam
(p.238)
-
Waterstaatskerk Hengelo
(p.239)
-
Munsterkerk Roermond (p.
239)
-
Gereformeerde kerk Andijk
(p.239)
Levensbeschouwing;
Orgels
-
Orgel van de grote Kerk in
Zwolle (p.240)
-
Orgelkast met (pijp)werk (p.
240)
- Orgels van
voor 1650 (p.241)
-
Orgels; Nederland,
Noord-Groningen,
Zuid-Limburg (p.241)
De
Religieuze Kaart van
Nederland: Omvang en
Geografische
Spreiding van de
Godsdienstige
Gezindten vanaf de
Reformatie tot
Heden
Auteur(s):
Hans
Knippenberg
Uitgever:
Assen: Van Gorcum,
1992
UB-code:
-
-
Aantal Gereformeerden per
100 van de Totale Bevolking
per Gemeente.
[‘s-Gravenhage]: CBS, 1971
(14e algemene volkstelling,
28 februari 1971)
(UB LL.03719gk:
162/los/1971)
- Aantal
Nederlands-Hervormden per
100
van de Totale Bevolking per
Gemeente. [’s-Gravenhage]:
CBS, 1971. (UB
LL.03720gk: 162/los/1971)
Atlas
van de Nederlandse
Beschaving
Auteur(s):
J.J.M.
Timmers
Uitgever:
Amsterdam:
Elsevier,
1957
UB-code:
UB
HX.05108.-
-
Protestantse kerkbouw: van
de reformatie af tot 1800
(p.166)
Atlas van
Nederland
Auteur(s):
A.J. Pannekoek … et
al.; Stichting
Wetenschappelijke Atlas van
Nederland
Uitgever:
’s-Gravenhage:
Staatsdrukkerij- en
Uitgeverijbedrijf,
1963-1981
UB-code:
UB LK.05081gk: 162
en LA.08886gk:
162
- Deelbladen op
bl. XI-9: ‘Kerkelijke
gezindte’, 31 mei
1960
-
‘Nederlands-hervormden’ en
‘Gereformeerden’.
4 kaarten, CBS
(12e
Volkstelling, 31 mei
1947 ) [S.l.
: s.n., ca.
1950]
-
Percentsgewijze
verhouding der
Gereformeerden (Geref.
Kerken, Geref.
Kerken (art. 31 k.o.),
Chr. Geref. Kerk, Geref.
Gemeenten, Oud Geref.
Gemeenten) tot de totale
bevolking in iedere
gemeente
UB
LL.03239gk:
162/los/1950
- Percentsgewijze
verhouding der
Nederlands Hervormden
tot de totale bevolking
in iedere
gemeente
UB
LL.03236gk:
162/los/1950
-
Percentsgewijze
verhouding der Rooms
Katholieken tot de
totale bevolking in
iedere
gemeente
LL.03237gk:
162/los/1950
-
Percentsgewijze
verhouding der personen
zonder kerkelijke
gezindte tot de totale
bevolking in iedere
gemeente
UB
LL.03238gk: 162/los/1950
4 kaarten: Haarlem:
PPD, 1940
-
Noord-Holland : Geref.
kerken op 31 december
1930. -
1:200.000 UB LL.01943gk:
16232/los/1940
-
Noord-Holland : Geref.
kerken op 31 december
1920. -
1:200.000 UB LL.01944gk:
16232/los/1940
-
Noord-Holland : Ned.
Hervormden op 31
december 1930. -
1:200.000 UB LL.01945gk:
16232/los/1940
-
Noord-Holland : Ned.
Hervormden op 31
december 1920. -
1:200.000 UB
LL.01947gk: 16232/los/1940
Geschiedkundige
atlas van
Nederland
Auteur(s):
commissie: P.J.
Blok … et al. - Tweede deel:
1648-1853
Uitgever:
’s-Gravenhage: Nijhoff,
1913-1938
UB-code:
UB LK.11862gk:
162
- De Gereformeerde
Kerk onder de Republiek
omstreeks het midden der 18e
eeuw / door
L.
Knappert en A.A. Beekman. -
Kaart in 4
bladen.
-
Graphische
voorstelling van
de percentsgewijze
verhouding der personen
behoorende tot de
Gereformeerde Kerken tot de
totale bevolking in iedere
gemeente van
Nederland op 31 December
1909 = Tableau graphique de
la proportion en
pourcents des personnes
appartenant au culte dit
Églises Réformées du
total de la population de
chaque commune des Pays-Bas
au 31 décembre
1909
Graphische
voorstelling van de
percentsgewijze verhouding
der Nederduitsch Hervormden
tot de totale bevolking in
iedere gemeente
van Nederland op 31 December
1909 = Tableau graphique de
la proportion
en pourcents des Réformés
néerlandais du total de la
population de
chaque commune des Pays-Bas
au 31 décembre
1909
-
Graphische
voorstelling van
de percentsgewijze
verhouding der Roomsch
Katholieken tot de totale
bevolking in iedere gemeente
van Nederland op 31 December
1909 = Tableau
graphique de la proportion
en pourcents des Catholiques
romains du
total de la population de
chaque commune des Pays-Bas
au 31 décembre
1909
-
Graphische
voorstelling van
de
percentsgewijze verhouding
der personen behoorende tot
geen kerkelijke
gezindte tot de totale
bevolking in iedere gemeente
van Nederland op 31
December 1909 = Tableau
graphique de la proportion
en pourcents des
personnes sans confession du
total de la population de
chaque commune
des Pays-Bas au 31 décembre
1909
UB
niet aanwezig
Religie
in verband met
politiek in
Nederland
Auteur(s):
J.C.
Ramaer
Uitgever:
Groningen: Erven B.
van der Kamp,
1909
UB-code:
UB
PH.07422.-
3
Kaartbijlagen, schaal 1:
400.000 :
-
Kaart van Nederland waarop
het percentsgewijze gehalte
aan Roomschen
(Roomsch-Katholieken en
Oud-Roomschen) in 1899 is
aangegeven.
- Kaart
van Nederland waarop de
voor- of achteruitgang van
het Katholicisme
(Roomsch-Katholieken en
Oud-Roomschen) van 1839 tot
1899 is
aangegeven.
- Kaart
van Nederland waarop het
percentsgewijze
gehalte aan Gereformeerden
ten opzichte van alle
Protestanten in 1899 is
aangegeven.
Kerkelijke
kaart van het
Koningrijk der
Nederlanden voor de
Protestantsche
Kerken
Auteur(s):
-
Uitgever:
‘s-Hage:
Koninklijke Steendrukkerij
D. Abrahams,
1824
UB-code:
UB
LL.03455gk : 162/od/1824 ; LL.03456gk : 162/od/1824